Mei: vooral veel vieren

In mei herdenken we als eerste de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Maar er valt ook veel te vieren. Moederdag bijvoorbeeld, het Suikerfeest, Hemelvaart en Pinksteren. De feestdagen in mei zijn van oudsher dé dagen om er lekker op uit te gaan met het gezin of vrienden. En de natuur en de buitenlucht opzoeken kan gelukkig altijd; welke coronamaatregelen er tegen die tijd ook van kracht zijn.

 

 

Dodenherdenking en Bevrijdingsdag
4 en 5 mei staan in Nederland sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog in het teken van herdenken, rouwen én vieren. We vieren de vrijheid en staan stil bij het feit dat deze niet vanzelfsprekend is. Hoewel 5 mei een officiële en nationale feestdag is in ons land, mogen werkgevers zelf bepalen of 5 mei een vrije dag is voor hun werknemers. Eens per vijf jaar is Bevrijdingsdag wel een verplichte (en betaalde) vrije dag. Deze dagen vallen in de lustrumjaren: voor het eerst dus weer in 2025. Toch is 5 mei ieder jaar een mooie dag om aandacht aan te schenken. Bijvoorbeeld met oranje gebak of decoraties in de winkel.

 

 

croissant

We denken vrijwel allemaal dat de croissant uit Frankrijk komt. Feitelijk kent dit lekkere broodje zijn oorsprong echter in Oostenrijk. Inmiddels kennen we veel variaties op de naturel croissant. Bijvoorbeeld met vullingen van ham en kaas of chocolade. Ook smeren we er van alles op, zoals jam of kaas. Lekker! Maar hoe zit het nou precies met die historie?

 

Toen Ottomanen in 1683 de stad Wenen belegerden, groeven zij een tunnel onder de stad door die uitkwam bij een bakkerij. De bakker kreeg lucht van deze activiteiten en waarschuwde de generaal van het Oostenrijkse leger. Hierdoor werden de Ottomanen verslagen en verkreeg de Oostenrijkse bakker van de keizer het recht om een broodje in de vorm van een halve maan te ontwikkelen, als herinnering aan de goede afloop. De halve maan was afkomstig van de vlag van de Ottomanen, waarop een Islamitische halve maan is te zien.

Zou het zo zijn gegaan? Of wordt de croissant toch in 1839 ‘geboren’ in de Franse bakkerij van de voormalige Oostenrijkse legerofficier August Zang? Hij verkocht in zijn Boulangerie Viennoise Weense specialiteiten, waaronder de croissant: een aanpassing van het zoete Kipferl-broodje uit zijn geboorteland. Overigens is ‘croissant’ wel het Franse woord voor ‘wassende maan’. Het verhaal gaat ook dat Marie Antoinette, dochter van keizer Frans I van Oostenrijk, werd uitgehuwelijkt aan de Franse Lodewijk XVI en niet zonder haar croissants kon. Daarom werd het broodje naar Frankrijk gehaald en is sindsdien niet meer weg te denken bij een Frans ontbijt.

In 1853 wordt de croissant voor het eerst in literatuur genoemd als een luxe broodsoort. Slechts vijftien jaar later is het broodje in ieder geval in Frankrijk volkomen ingeburgerd als een normaal ontbijt.

Recht of krom?
We kennen rechte en kromme, maanvormige croissants. Dit heeft van oorsprong te maken met de ingrediënten van het broodje. Maanvormige croissants, de ‘croissants ordinaires’, werden van oudsher met margarine bereid. Toen later ook patissiers zich gingen specialiseren in de croissant, maakten zij hun varianten met roomboter, om zich te onderscheiden: de ‘croissant au beurre’. Om het verschil ook aan de buitenkant zichtbaar te maken, gaven patissiers hun croissants een rechte vorm. Tegenwoordig mag je verwachten dat een croissant van de ambachtelijke bakker altijd met roomboter is bereid.

Bereidingswijze
Voor een croissant wordt meel gebruikt van graan dat extra fijn vermalen is. Na het kneden wordt het deeg tot een dunne laag gewalst. Hier overheen wordt een laag boter gelegd en vervolgens wordt het deeg dubbelgevouwen, zodat de boter in het deeg zit opgesloten. Vervolgens wordt dit deeg meerdere malen gewalst, dubbelgevouwen en weer gewalst, zodat uiteindelijk een structuur ontstaat van dunne laagjes deeg, gescheiden door dunne laagjes boter. Na het walsen worden er langwerpige driehoeken uit het deeg gesneden, die worden opgerold en eventueel gebogen. Daarna moet het deeg een aantal uren rijzen. Eenmaal in de oven smelt het vet van de boter en komen de laagjes deeg los van elkaar te liggen. We noemen dit bladerdeeg.

 

 

Voedselverspilling voorkomen: gun je boterham een tweede leven

In onze hele voedselketen, van de akker tot op tafel, wordt voedsel verspild. En daarmee wordt niet alleen het eten zelf verspild, maar ook de gebruikte grondstoffen die nodig waren om dat eten te produceren: water, landbouwgrond, arbeid en vervoer. Zonde! Helemaal omdat je veel etenswaren, zoals brood, een tweede leven kunt geven door er net even anders mee om te gaan.

 

Wereldwijd wordt een derde van al het voedsel dat wij produceren weggegooid. Deze voedselverspilling heeft veel schadelijke gevolgen voor het milieu - het zorgt namelijk voor 8% van de wereldwijde CO2-uitstoot. En dat is slecht nieuws voor onze aarde. Het verminderen van voedselverspilling is een van de belangrijkste dingen die we kunnen doen om de opwarming van de aarde tegen te gaan.

Brood
In Nederland wordt jaarlijks 75 miljoen kilogram brood weggegooid. Bijna de helft daarvan is dagvers brood, wat betekent dat het bij ambachtelijke bakkers of supermarkten vandaan komt. Brood staat bovendien in huishoudens na zuivelproducten op de tweede plaats van meest verspilde voedingsmiddelen in Nederland.

Gelukkig komt een groot deel van al dit brood uiteindelijk toch nog goed terecht. Een deel van het brood dat aan het einde van de dag over is bij de ambachtelijke bakker, wordt verwerkt in diervoeding of gaat direct als voer richting kinderboerderijen, maneges, boeren of dierentuinen. Olifanten zijn dol op de diverse broodsoorten van je bakker! Sommige bakkers schenken hun overgebleven brood aan het einde van de dag aan instellingen als de Voedselbank. Anderen verwerken (een deel van) hun retourbrood in nieuwe bakkerijproducten. Zo komt brood in een andere vorm weer in de bakkerij terecht en hoeft niet te worden weggegooid. Ontbijtkoek bijvoorbeeld bevat soms voor een deel retourbrood en wordt hiervan juist lekker mals. Ook wordt oud brood tot compost of zelfs bier verwerkt.

Hergebruiken
Ook als consument kun je oud brood gelukkig gemakkelijk hergebruiken. Goed voor je portemonnee, beter voor het milieu en lief voor de bakker, die het brood met zoveel zorg en aandacht voor je heeft gebakken! Maak er bijvoorbeeld wentelteefjes van, croutons voor in de soep of salade of knapperige pizzabodems.

Wentelteefjes
Van oud witbrood bak je natuurlijk wentelteefjes. Kluts een ei met 200 ml melk, twee eetlepels suiker en wat kaneel door elkaar. Drenk de boterhammen in dit mengsel, bak ze bruin in een koekenpan en serveer met boter en basterdsuiker.

Broodkruim
Heb je een restje (desem)brood over? Vermaal dit tot broodkruim. Vermengd met geraspte kaas en olijfolie geeft dit ovenschotels een lekker krokant korstje.

Weet u waar het woord ‘picknick' vandaan komt?

Het is afkomstig van het Franse ‘pique nique’ en wordt al sinds de zeventiende eeuw gebruikt. Pique betekent 'iets uitkiezen', terwijl nique een 'kleinigheid' betekent. Het woord ‘picknick’ verwijst dus naar de verschillende soorten voedsel die op een kleed zijn uitgestald en waaruit de aanwezigen kunnen kiezen.

Ode aan Brood

Vroeg uit de veren, in het holst van de nacht
Staan wij als bakkers zorgvuldig op wacht.Naast werkbanken, kneders, grondstoffen en degen
Wat een mooi vak, brood is een zegen.

We kneden het deeg en vullen de bussen
Zoveel moois zit er iedere dag weer tussen.

Ovens open, die geur…
Krokante korsten, mooie kleur.

Kritische blik, trots borst vooruit en op naar de winkel.
Deuren open, komt u binnen.